Wepage  | صفحه ماWepage  | صفحه ما


امتیاز موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

[-]
کلمات کلیدی
بیماری‌های بین قابل انتقال مروری حیوان انسان بر و zoonosis

Thread Contributor: jasmineمروری بر بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان (Zoonosis)
#1
مروری بر بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان (Zoonosis)



دکتر سید شهرام میرزمانی (DVM-MPH)

معاون بهداشت اداره بهداشت، امداد و درمان نیروی دریایی راهبردی آجا

(ss.mirzamani@gmail.com)





مقدمه:

یکی از مشکلات اصلی و عمده بهداشتی کشور بیماری های قابل انتقال بین انسان و حیوانات می باشد. از شیوع بیماری هایی نظیر لیشمانیوز جلدی (سالک) و توسعه کانون های آن در کشور گرفته تا بحران های ناشی از بیماری تب و خونریزی دهنده کریمه -کنگو و خطر ورود تب دره ریفت و نیز آنفولانزای پرندگان و استقرار دیرپای بیماری هایی نظیر کیست هیداتیک، تب مالت و هاری که بدلیل پیچیدگی عوامل متعدد ایجاد کننده آنها بعنوان یک تهدید برای جامعه انسانی مطرح می باشند و کنترل آنها به همکاری و مشارکت تمامی بخش ها و حوزه های مختلف نیاز خواهد داشت. بنابراین لزوم هوشیاری و آگاهی جامعه از خطرات ناشی از این بیماری ها و راه های انتقال آنها و همچنین تبیین اهمیت تاثیر همکاری بخش های مختلف در کنترل و مبارزه با این بیماری ها بسیار حائز اهمیت است. ‌مهمترین راه کنترل بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان افزایش آگاهی و دانش و عملکرد آحاد جامعه به ویزه افراد در معرض خطر درباره این بیماری ها و بهبود همکاری بین بخشی بین وزارت بهداشت، سازمان دامپزشکی، وزارت جهاد کشاورزی و سایر نهادهای ذی ربط است.



تاریخچه:

واژه زئونوز‌ (Zoonosis )، اولین بار در 1888 توسط رادولف ویرشو (80-1875) به بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان اطلاق گردید و آنها را تحت عنوان بیماری‌های عفونی واگیردار ، قابل انتقال بین انسان‌ها و حیوانات تعریف کرد.این واژه ، از Zoio یونانی یا Zoo به معنی "حیوانات" به علاوه nosos یونانی به معنی "بیماری" ساخته شده است.

در فرهنگ وبستر ، زئونوز ، بیماری است که می‌تواند به انسان به وسیله حیوانات مهردار منتقل شود .

در فرهنگ اکسفورد، زئونوز ، بیماری است که می‌تواند به انسان‌ها از حیوانات منتقل شود.برای مثال،

1) بیماری خواب آفریقای شرقی ، به وسیله تریپانوزوما بروسی رودئزنسیس ایجاد می‌شود یک بیماری قابل انتقال بین انسان و حیوان با یک مخزن حیوانی گسترده در تک سمی از جمله حیوانات مسابقه است.

2) آنفلوانزای جهانگیر، اکنون به عنوان یک بیماری قابل انتقال بین انسان و حیوان غیر قابل ریشه کنی مورد توجه قرار گرفته است، همچنین مجموعه سئوال وجود دارد که SARS و MERS یک زئونوز است.

3) سایر زئونوزها که پرندگان وحشی را درگیر می‌کنند همچنین اهمیت برجسته‌ای به عنوان مسائل بیماری بدست آورده‌اند.
پاسخ
سپاس شده توسط:
#2
تعریف:

بیماری‌های قابل انتقال بین انسان یا حیوان، عفونت‌ها یا بیماری‌هایی هستند که به طور مستقیم یا غیر مستقیم بین حیوانات و انسان‌ها،از جمله از راه مصرف مواد غذایی آلوده یا از طریق تماس با حیوانات آلوده منتقل ‌شوند. شدت این بیماری‌ها در انسان‌ها از نشانه‌های بالینی خفیف تا شرایط تهدیدکننده حیات متغییر است.

زئونوزها (Zoonosis) فرآیندی را تشریح می‌نماید که از طریق آن یک بیماری عفونی بین گونه‌ها (برخی اوقات به عنوان ناقل) از حیوانات به انسان‌ها یا از انسان‌ها به حیوانات منتقل‌می‌شود.

سازمان جهانی بهداشت (WHO) در سال 1959، بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان، بیماری‌ها و عفونت‌هایی هستند که به شکل طبیعی بین حیوانات مهردار و انسان منتقل می‌شوند.

بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان ، بیماری‌ها ، عفونت‌ها و آلودگی‌های انگلی هستند که بین انسان و سایر حیوانات مهردار (وحشی، اهلی شده و اهلی) و یا بالعکس در شرایط طبیعی منتقل می‌شوند. این تعریف شامل عوامل غیر عفونی مانند توکسین ها و سموم نیز می‌شود.



1) به جزء توکسین‌هایی‌که توسط حیوانات مهره‌دار منتقل می‌شوند.

2) به جزء بیماری‌هایی‌که بطور آزمایشگاهی منتقل می‌شوند.

3) به جزء بیماری‌هایی‌که توسط حیوانات یا مواد غذایی به عنوان حامل عوامل بیماری‌زا منتقل می‌شوند مانند هپاتیت A و بستنی

4) به جزء بیماری‌هایی‌که تنها از انسان به انسان از طریق یک بندپا مانند مالاریا ، تب دانگ و تب زرد منتقل می‌شود.

5) معمولا به جزء بیماری‌هایی برای حیوانات و انسان ها مشترک است مانند عفونت کلوستریدیایی



نامگذاری گروهی از بیماری‌ها تحت عنوان زئونوزها،باعث ایجاد یک مسئولیت حرفه‌ای مشترک بین پزشکان و دامپزشکان و سایر متخصصین به ویژه بیولوژیست‌ها شده که زمینه همکاری در تحقیقات و کنترل این بیماری‌ها را به منظور تامین بهداشت عمومی فراهم آورده است.

یک بررسی سیستماتیک نشان داد که از 1415 عامل بیماری‌زای شناخته شده برای انسان‌ها ، 61 درصد(868 عامل) آنها جزء بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان هستند.همچنین نکته مهم این است که در بیش از 70 درصد بیماری‌های نوپدید زئونوز هستند که حیوانات به عنوان میزبان مخزن فعالیت می‌نمایند.

تمامي عوامل بيولوژيك گروه A بيوتروريسم بجز يك مورد و اكثر عوامل گروه B & C بيوتروريسم، جزء بیماری های قابل انتقال بین انسان و حیوانات هستند. با توجه گسترش تهدیدات زیستی در سطح منطقه دامپزشکان نقش مهمی شناسایی ، کنترل ، رفع آلودگی و مبارزه با بیماری های قابل انتقال بین حیوان و انسان و تشریح اقدامات پیشگیری از بیماری ها در سطح جهان ایفا می نمایند.
پاسخ
سپاس شده توسط:
#3
راه های انتشار و انتقال بیماری های زئونوز:

احتمال انتقال بیماری های قابل انتقال انسان و دام از طریق تماس های شغلی با حیوانات، زندگی در مجاورت آنها، انتقال از طریق حمله حیوانات به انسان، استفاده از فراورده های دام و طیور ، تماس با محیط های آلوده، مصرف آب و مواد غذایی آلوده و غیره وجود دارد. مهمترین راه های انتقال و انتشار این بیماری ها بین حیوانات و انسان را می توان موارد زیر برشمرد، از جمله:



1- تماس بين انسان و حيوانات مولد غذائي مانند حيوانات زنده از جمله كشاورزان، دامپروران، كارگران دامداري و خانواده هاي ساكن در دامداريها ، دامپزشكان ، واسطه هاي خريد و فروش حيوانات ، كاركنان كشتارگاهها و غیره حيوانات كشتار شده كاركنان كشتارگاه ها، قصابها، كاركنان شركت هاي بسته بندي مواد غذائي، كاركنان آزمايشگاهها و تمامي مصرف كنندگان غذاهاي با منشاء دامي

2- تماس بين انسان و حيوانات دست آموز و خانگی مانند تمامي افراد خانواده بويژه كودكان، شاغلين حرف دامپزشكي، پروش دهندگان و فروشندگان و غیره

3- تماس بين انسان و حيوانات وحشي از جمله كاركنان و كارگران محيط زيست ، شكارچيان ، صيادان ، كارگران نواحي جنگلي و كوهستاني، كاركنان و كارگران باغ وحش ها ، نگهداري حيوانات دست آموز وحشي ( بويژه كودكان ) و غیره

3- واردات و صادرات حيوانات زنده، غذاهاي با منشاء حيواني (گوشت و فراورده هاي گوشتي، شير و فراورده هاي لبني،تخم مرغ )، استحصالات غير خوراكي با منشاء حيواني (پشم، پوست،روده،شاخ وغيره ) و كالاها و فرآوري هاي تهيه شده از مواد حيواني (لوازم آرايشي وغيره ) و غیره.
پاسخ
سپاس شده توسط:
#4
تقسیم‌بندی زئونوزها:

بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان برحسب روابط عامل عفونی بیماری‌زا ، میزبان و مخزن و نشانه‌های بالینی آنها به دسته‌های زیر طبقه‌بندی شده‌اند:



1) عامل بیماری‌زا:

ü نوع عامل، بیماری‌های ویروسی، ریکتزیایی، باکتریایی، قارچی و انگلی (تک یاخته‌ای، کرمی و با منشاء بندپائی)

ü شدت ابتلای میزبان

o ابتلای انسان به کمپیلوباکتریوز با C.fetus ، نادر و بسیار خفیف اما با ایجاد سقط جنین دامی از نظر بهداشتی و اقتصادی در دام مهم است. در مقابل C.jejuni در مسمومیت‌های غذایی انسان بیشتر از بیماری در حیوانات اهمیت دارند.

o ابتلای انسان به تب کیو (Q fever ) با عوارض بالینی شدید اما در حیوانات اهمیت بهداشتی و اقتصادی چندانی ندارد.
پاسخ
سپاس شده توسط:
#5
2) سیر تکامل یا تکثیر عامل بیماری‌زا در بدن میزبان

ü اورتوزئونوزها (Orthozoonoses ) یا زئونوز‌های مستقیم (Direct Zoonoses):

o زئونوز تک میزبانی – مهره‌دار (فقط یک میزبان مهره‌دار)

o انتقال مستقیم عامل بیماری‌زا از یک میزبان مهره‌دار بیمار به یک میزبان مهره‌دار حساس از طریق تماس مستقیم با بیمار یا تماس با یک ناقل بی‌جان یا انتقال مکانیکی

o بدون تغییر یا تکامل یا تکثیر عامل بیماری‌زا

o تداوم چرخه حیات عامل بیماری در طبیعت فقط در بدن یک گونه مهره‌دار

o برای مثال هاری ، تریشینوز و بروسلوز



ü زئونوزهای چرخه‌ای (Cyclozoonoses )

o زئونوز دو یا چند میزبانی – مهره‌دار – بیش از یک میزبان مهره‌دار

o در چرخه انتقال بیماری دو یا چند میزبان مهره‌دار نقش دارند

o عامل بیماری‌زا در بدن یک میزبان مهره‌دار تغییر پیدا کرده تا بتواند برای میزبان مهره‌دار دیگر بیماری‌زا باشد.

o در چرخه حیات بیماری غیر از انسان یک یا دو میزبان مهره‌دار دیگر دخالت دارند.

o در چرخه حیات عامل بیماری‌زا میزبان بی‌مهره نقش ندارد.

o برای مثال

§ کیست هیداتید ؛ سگ به گوسفند و بلعکس و سگ به انسان

§ تنیازیس (تنیا ساژیناتا)؛ گاو به انسان و انسان به گاو


[عکس: 1854_664.jpg]


چرخه کیست هیداتید


ü متازئونوزها (Metazoonoses ) یا فئروزئونوزها (Pherozoonoses ):

o یک میزبان مهره‌دار و یک میزبان غیره مهره‌دار

o بیماری‌هایی‌که در چرخه حفظ مکانیکی خود هم به مهره داران و هم به بی‌مهرگان نیاز دارند تا چرخه انتقال آنها تکمیل شود.

o عامل بیماری‌زا برای تداوم حیات خود علاوه بر میزان مهره‌دار حداقل به یک میزبان بی‌مهره نیز نیاز دارد.

o عامل بیماری‌زا قبل از انتقال به میزبان مهره‌دار باید مدت زمانی از مراحل سیر تکاملی خود را در بدن میزبان بی‌مهره ، بندپایانی مانند پشه و شپش بگذراند.

o برای مثال؛

§ فاسیولیازیس (کپلک)؛ گاو و گوسفند به حلزون (میزبان واسط) و حلزون به انسان

§ آربوویروس‌ها، تریپانوزوماها، طاعون، شیستوزوماها و لیشمانیاها

§ ویروس نیل غربی (WNV )


[عکس: 1855_866.jpg]


چرخه انتقال ویروس نیل غربی




ü ساپروزئونوزها (Saprozoonoses ):

o یک میزبان مهره‌دار و یک مخزن یا محیط غیر حیوانی

o عامل بیماری‌زا مرحله‌ای از رشد و تکامل خود را خارج از بدن میزبان مانند خاک ، آب و گیاهان و غذاها ، محیط غیر حیوانی و بی‌جان (non-animal site ) باید بگذراند.

o برای مثال

§ هیستوپلاسموز در انواع قارچ‌ها

§ لاروهای مهاجر احشایی در خاک

§ برخی کچلی‌ها در خاک

§ لیستریوز در شیر (لیستریا منوسیتوژنز)

ü یک میزبان مخزن و یک میزبان تشدید کننده لازم است

o مانند لوپینگ ایل

§ حیوانات وحشی – مخزن

§ کنه – میزبان واسط

§ گاو و گوسفند – میزبان تشدید کننده

§ کنه – میزبان واسط

§ انسان – میزبان نهایی
پاسخ
سپاس شده توسط:
#6
3) مخازن طبیعی بیماری‌ها (نگهداری عامل عفونت در بدن حیوانات مهره‌دار و انسان)

ü آنتروپوزئونوزها (Anthropozoonoses ):

o بیماری‌های حیوانی که از حیوانات بیمار و آلوده به انسان منتقل می‌شود.

o عفونت‌های انسان که بطور طبیعی از میزبان‌های مهره‌داری که وظیفه حفظ مکانیکی عفونت را دارند، (maintenance host ) کسب می‌نماید.

o حیوانات مهره‌دار مخزن عفونت و منشاء آلودگی برای انسان

o مانند هاری، سیاه زخم ، بروسلوز، اکینوکوکوز، تریشینوز و غیره

o انسان میزبان بن بست است یعنی نمی‌تواند مخزن عفونت برای سایر میزبان‌ها باشد.

§ البته مانع انتقال قطع بیولوژیک نیست بلکه مانع اجتماعی و فرهنگی است.یعنی

· انسان مبتلا به کیست هیداتیک با دفن یا سوزندان جسد آن پس از مرگ مانع انتقال بیماری به سگ می‌شود در غیر این صورت می‌تواند به کفتار یا شغال حساس به بیماری با خوردن جسد انسان بیمار دفن نشده(بومیان آفریقای شرقی) منتقل شود.

ü زئوآنتروپونوزها (Zooanthroponoses ):

o بیماری‌های انسانی که از انسان بیمار و آلوده به حیوان منتقل می‌شود.

o عفونت‌های حیوانات مهره‌دار که به طور طبیعی از انسان کسب می نمایند و انسان تنها وظیفه حفظ مکانیکی عفونت (maintenance host ) را بعهده دارد.

o انسان مخزن عفونت برای حیوانات مهره‌دار است .

o تعداد این بیماری‌ها چندان زیاد نیست.

o به علت عدم شناسایی سیر طبیعی برخی از بیماری‌های عفونی هنوز نقش اساسی انسان در انتشار بیماری‌های قابل انتقال از انسان به حیوان کاملا روش نشده است.

o برای مثال:

§ انتقال آمیب اسهال خونی ، آنتامبا هیستولیتیکا از انسان به سگ(بدون دفع کیست انگل و تنها دفع شکل تروفوزوئیت انگل)

§ انتقال سل انسانی از انسان به سگ‌ها ، گربه‌ها و میمون‌ها

§ انتقال سرخک از انسان(اطفال) به میمون

ü آمفیکسونوزیس (Amphixonosis ):

o بیماری‌های‌که انسان‌ها و حیوانات را مبتلا می‌نماید و می‌تواند هم از انسان به حیوان و هم از حیوان به انسان منتقل ‌شود.

o عفونت‌های قابل انتقال بین انسان و مهره دارانی که هم می‌توانند انسان یا حیوان باشند که وظیفه حفظ مکانیکی عفونت را بعهده دارند .

o انسان و حیوانات مهره‌دار می‌توانند مخزن عفونت باشند.

o انتقال دو سویه از حیوان به انسان و از انسان به حیوان وجود دارد.

o برای مثال

§ انتقال دو سویه بین انسان و سگ

· عفونت استافیلوکوک کوآگولاز مثبت ،

· کالا آزار یا لیشمانیوز احشایی در منطقه مدیترانه و چین

§ انتقال دو سویه بین انسان و بوزینه

· شیستوزوما مانسونی در آفریقای غربی

· شیستوزما ژاپونیکوم و تریپانوزما کروزی

§ انتقال دو سویه بین انسان و پریمات‌ها

· سرخک

· شیگلا

· مایکوباکتریوم

§ انتقال دو سویه بین انسان و راسوها

· انفلوانزا

ü زئونوزهای اجباری (Euzoonoses ):

o بیماری‌های که انسان یک میزبان اجباری عامل عفونی است.

o انسان میزبان قطعی و حیوان میزبان واسط مشابه زندگی انگلی است.

o برای مثال، تنیا سولیوم و یا تنیا ساژیناتا
پاسخ
سپاس شده توسط:


پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان